Văn hóa Tày ở đâu xa xôi?

Đăng lúc: Thứ ba - 09/04/2013 21:08 - Người đăng bài viết: VS
Người Tày là nhóm cư dân thuộc ngữ hệ Tày - Thái. Do hoàn cảnh địa lý, họ có điều kiện tiếp xúc và thu nạp các nền văn hóa, văn minh, từ các dân tộc khác sớm hơn. Phải chăng vì thế mà sắc thái văn hóa Tày có phần nào bị pha loãng, mai một dần?


Có một thực tế là dân tộc Thái ở Tây Bắc ít bị ảnh hưởng bởi tác động qua lại của các dòng văn hóa khác. Đến nay, họ vẫn còn lưu giữ được nguyên vẹn chữ viết. Đó là hệ chữ Thái cổ, có nguồn gốc từ& Ấn Độ, dưới dạng Sanskrit. Nó xuất hiện, hình thành bộ chữ này và sử dụng từ thế kỷ XI cho đến nay. Còn người Tày từ xa xưa chắc hẳn cũng có chữ viết cho riêng mình. Nhưng chẳng hiểu vì lý do gì mà ngày nay không tìm thấy chữ Tày cổ ở đâu nữa. Đấy là một thiệt thòi vô cùng to lớn cho các thế hệ con cháu.

Một vài bằng chứng nữa cho thấy người Thái còn lưu giữ được các món ăn làm chín bằng cách hấp, đồ, nướng, hoặc vùi tro... Nên các món thịt, cá, rau, rêu, củ... vừa thơm ngon vừa không bị ngấy. Còn người Tày thì quen xào, nấu, chiên, ninh nhừ... cho nhiều dầu mỡ, gần với kiểu cách nấu nướng của người Trung Quốc. Những món được coi là đặc sản: Nằm khau (có nơi gọi khau nhục), vịt quay, xá xíu, thịt nấu đông, canh xin thang... được gia giảm ngâm tẩm với nhiều hương liệu, rồi mới được chế biến, nấu nướng. Thực sự đó là những đồ ăn ngon, lạ miệng, nhưng cầu kỳ.

Người Thái có nhạc cụ pí đơn, pí pặp, có điệu hát khắp sống chụ son sao tiễn dặn người yêu. Có Tản chụ xiết xương chàng trai khen cô gái tài sắc. Có Hạn Khuống những bài hát dưới sàn trăng... Còn người Tày có hát then khảm hải& vượt biển, các điệu lượn, cò lẩu và hát. Đặc biệt có điệu hát bằng lời Kinh. Kiểu hát độc đáo này có lẽ chỉ ở người Tày Trùng Khánh, Hạ Lang thuộc miền Đông tỉnh Cao Bằng mới có.

Trong ngôn ngữ giao tiếp hàng ngày, người Tày cũng có ảnh hưởng qua lại với người Hán. Ví dụ: Tiếng Tày ngỏ bấu tải xèn (tôi không mang tiền), tiếng Hán wo bu dai qian (tôi không mang tiền); tiếng Tày có pjẻ (lộn, trái, ngược), pải (bôi, tan nát, phung phí), tiu (quẳng, lẳng, tung), xá (đánh răng, đánh trôn nồi, lau kính) trong tiếng Hán cũng tương tự: pie, pai, diu, ca... Tất nhiên không nhiều, nhưng qua các hiện tượng vay mượn này có thể nói, văn hóa người Tày nằm kẹp và giao thoa giữa hai nền văn hóa lớn. Vì thế, văn hóa bản địa Tày bị pha loãng là không thể nào tránh khỏi.

Kể từ khi hòa bình lập lại trên miền Bắc, nhất là sau ngày thống nhất đất nước, hiện tượng văn hóa Tày bị pha tạp, mai một ngày càng nhiều. Không gian văn hóa Tày bị các dòng văn hóa khác xâm thực, xói mòn làm mất dần bản sắc. Cái mất rõ nhất là tiếng nói và chữ viết. Con em người Tày sinh sống trong đô thị, hầu như không hề biết nói tiếng mẹ đẻ. Thậm chí, những bậc làm cha mẹ sống ngay trong làng bản thuần Tày, dạy tiếng Việt cho trẻ ngay từ lúc bi bô học nói. Họ bảo làm như thế để sau này, các cháu đi học hòa nhập với mọi người, với xã hội cho nhanh.

Tiếng mẹ đẻ là thứ gia bản gia bảo mà còn như thế, nói gì các phong tục tập quán khác. Tự chúng ta muốn làm mất tiếng Tày, tự mình làm mất bản sắc văn hóa đi, chứ có phải ai cưỡng bức, ai sai khiến. Người Nùng An đi đến chân trời góc bể nào cũng chỉ nói tiếng Nùng An, mặc áo chàm đi và chân đất. Người Mông, người Dao, người Thái, người Sán Chay, Sán Chỉ... họ đều có ý thức giữ gìn bản sắc dân tộc. Họ không nói tiếng Kinh thành thạo, họ không ăn mặc sành điệu như người Tây phương. Họ cứ áo quần xuềnh xoàng, áo cài cúc ngang, chân đi hài cỏ, cứ khăn xanh xanh đỏ đỏ quấn lên đầu, trông mộc mạc chân thành, mà họ vẫn đẹp. Đấy mới đích thực là những cử chỉ, hành vi của người tôn trọng văn hóa, lòng tự hào dân tộc chính đáng nhất.

Không có nỗi buồn nào xót xa bằng nhìn lớp trẻ hôm nay ăn mặc sặc sỡ, ngổ ngáo, hầm hố như từ đâu rơi xuống. Chúng nói năng trơn tru, làu làu những thứ ngôn ngữ của dân tộc khác. Chúng chơi bời, hát hò nhảy múa theo làn điệu của các dân tộc khác. Chúng thích các món ăn nhanh của Tây, Tàu, vừa đắt đỏ vừa nhạt nhẽo, nguội ngắt. Chúng ru con bằng các điệu nhạc& Âu Mỹ giật đùng đoàng. Bởi chúng không hề biết một câu hát ru nọong ơi nòn... nuột nà sâu lắng của người Tày.

Vẫn biết, văn hóa là quá trình tiếp thu, lựa chọn, tạo dựng qua thời gian dài mới có được. Cái mới lạ dễ du nhập vào lớp trẻ. Song, dù nền văn hóa ấy có hay có đẹp đến cỡ nào, tất cả đều là của mượn. Đã mượn là phải trả. Chưa trả lúc này thì trả lúc khác. Đời này chưa trả, đời sau ắt phải trả. Đấy là lẽ công bằng của tạo hóa. Chỉ những gì mà ông bà ta để lại mới là của mình mãi mãi.
 


Hoà tấu đàn tính - Đoàn nghệ thuật Cao Bằng
Tác giả bài viết: Y Phương
Nguồn tin: bienphong.com.vn
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 20 trong 4 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

TIN TỨC TỔNG HỢP

Thông báo về việc tổ chức thực hiện bảo vệ thi công xây dựng công trình
Thành phố đạt giải Nhì toàn đoàn liên hoan hát Then lần thứ I tại Trùng Khánh
THÔNG BÁO ĐẤU GIÁ TÀI SẢN
Thông báo thời gian tổ chức Đại hội TDTT thành phố Cao Bằng lần thứ VIII
Thông báo kết quả lựa chọn đơn vị tham gia thực hiện cuộc bán đấu giá tài sản.

Truyền hình

Thời tiết hằng ngày

      DỰ BÁO THỜI TIẾT                                          Đêm 18 ngày 19 tháng 11 năm 2017    + Khu vực Bảo Lạc - Bảo Lâm:  Nhiều mây đêm có...

Văn bản mới

Cao Bằng Portal
UBND TP Cao Bằng
Phòng Giáo dục Thành phố Cao Bằng
Cao Bằng Radio

THỐNG KÊ

  • Đang truy cập: 31
  • Khách viếng thăm: 29
  • Máy chủ tìm kiếm: 2
  • Hôm nay: 3618
  • Tháng hiện tại: 65983
  • Tổng lượt truy cập: 6248526


NHÀ TÀI TRỢ